گاهی در جلسات زوج درمانی از مراجعان میپرسم:
«آخرین باری که چیز جدیدی درباره همسرتان فهمیدید کی بود؟»
معمولاً چند ثانیه سکوت ایجاد میشود.
بعضیها لبخند میزنند.
بعضیها به فکر فرو میروند.
و بعضیها جملهای میگویند که بارها آن را شنیدهام:
«خانم دکتر، ما دیگر همه چیز را درباره هم میدانیم.»
و دقیقا همین جمله، آغاز یکی از مهمترین مشکلات بسیاری از روابط بلندمدت است.
آیا واقعاً همسرمان را کاملاً میشناسیم؟
اجازه بدهید همین ابتدا یک حقیقت مهم را بگویم:
هیچ انسانی را نمیتوان کاملاً شناخت.
حتی خودمان را هم به طور کامل نمیشناسیم.
چون انسان موجودی ثابت نیست.
هر سال تغییر میکند.
هر تجربه، شکست، موفقیت، بیماری، مهاجرت، فرزندآوری، بحران مالی یا حتی یک کتاب خوب میتواند بخشی از شخصیت انسان را تغییر دهد.
اما بسیاری از زوجها ناخودآگاه در نقطهای از رابطه متوقف میشوند.
آنها تصویری از شریک زندگی خود در ذهن میسازند و سالها با همان تصویر زندگی میکنند.
در حالی که خود آن فرد مدتهاست تغییر کرده است.
داستان زوجی که ده سال کنار هم بودند اما یکدیگر را نمیشناختند
چند سال پیش زوجی برای مشاوره مراجعه کردند.
حدود ده سال از ازدواجشان میگذشت.
در یکی از جلسات از مرد پرسیدم:
«بزرگترین دغدغه همسرت چیست؟»
او جواب داد:
«نمیدانم… فکر کنم مثل همیشه نگرانی درباره بچهها.»
سپس همین سوال را از همسرش پرسیدم.
زن آرام گفت:
«سه سال است که درگیر ترس از پیر شدن مادرم هستم و بارها درباره آن حرف زدهام.»
مرد با تعجب به او نگاه کرد.
او شنیده بود.
اما واقعا نشنیده بود.
این اتفاق در بسیاری از روابط رخ میدهد.
دو نفر کنار هم زندگی میکنند اما کمکم از دنیای درونی یکدیگر فاصله میگیرند.
توهم شناخت کامل چیست؟
در روانشناسی رابطه، پدیدهای وجود دارد که میتوان آن را «توهم شناخت کامل» نامید.
یعنی فرد باور میکند:
- میدانم همسرم چه فکری میکند.
- میدانم چه احساسی دارد.
- میدانم چه جوابی خواهد داد.
- میدانم چه میخواهد.
در نتیجه کنجکاوی از بین میرود.
سوال پرسیدن متوقف میشود.
کشف کردن متوقف میشود.
و رابطه کمکم وارد منطقه خطر میشود.
مغز چرا این کار را انجام میدهد؟
مغز عاشق صرفهجویی در انرژی است.
وقتی سالها کنار یک نفر زندگی میکنیم، مغز برای راحتی کار خودش شروع به ساختن میانبر میکند.
مثلاً:
«من او را میشناسم.»
«میدانم چه خواهد گفت.»
«میدانم چرا ناراحت شده.»
اما مشکل اینجاست که این میانبرها همیشه درست نیستند.
در بسیاری از موارد، ما به جای شناخت واقعی شریک زندگی، با نسخهای زندگی میکنیم که سالها پیش در ذهن خود ساختهایم.
وقتی کنجکاوی میمیرد، رابطه پیر میشود
یکی از مهمترین عواملی که رابطه را زنده نگه میدارد، کنجکاوی است.
کنجکاوی یعنی:
- هنوز سوال بپرسم.
- هنوز بخواهم بیشتر بدانم.
- هنوز به رشد طرف مقابل علاقه داشته باشم.
بعضی زوجها بعد از بیست سال زندگی هنوز درباره یکدیگر کنجکاوند.
و بعضی زوجها بعد از سه سال احساس میکنند همه چیز تمام شده است.
تفاوت در مدت زمان نیست.
تفاوت در میزان کنجکاوی است.
نشانههای از بین رفتن کنجکاوی در رابطه
اگر این موارد را در رابطه میبینید، ممکن است وارد این مرحله شده باشید:
- دیگر سوالهای عمیق نمیپرسید.
- از رویاهای فعلی یکدیگر خبر ندارید.
- درباره ترسها صحبت نمیکنید.
- از تغییرات درونی هم بیاطلاع هستید.
- گفتگوها فقط درباره مسئولیتهاست.
- تصور میکنید پاسخ همه چیز را میدانید.
چرا این موضوع باعث تکراری شدن رابطه میشود؟
چون جذابیت فقط به ظاهر یا هیجان اولیه وابسته نیست.
یکی از مهمترین منابع جذابیت در روابط بلندمدت، کشف مداوم یکدیگر است.
وقتی دیگر چیزی کشف نمیکنیم، مغز احساس میکند:
«همه چیز را میدانم.»
و در نتیجه هیجان رابطه کاهش پیدا میکند.
زوج درمانی چگونه کمک میکند؟
یکی از بخشهای مهم زوج درمانی این است که زوجها دوباره یاد بگیرند یکدیگر را ببینند.
نه نسخهای را که سالها پیش ساختهاند.
بلکه انسانی را که امروز مقابل آنها نشسته است.
در جلسات درمانی بارها میبینم که زوجها بعد از سالها زندگی مشترک، برای اولین بار حرفهایی از یکدیگر میشنوند که هرگز نشنیده بودند.
نه چون قبلاً گفته نشده بود.
بلکه چون کسی واقعا گوش نداده بود.
تمرین دکتر گنجی برای زوجها
هفتهای یک بار این سوالات را از هم بپرسید:
- این روزها بیشتر به چه چیزی فکر میکنی؟
- بزرگترین نگرانی تو چیست؟
- بزرگترین آرزوی فعلی تو چیست؟
- این ماه چه چیزی تو را خوشحال کرده؟
- چه چیزی تو را خسته کرده؟
- دوست داری چه چیزی در زندگیات تغییر کند؟
- چه چیزی درباره من هنوز برایت ناشناخته است؟
ممکن است از پاسخها شگفتزده شوید.
حقیقتی که بسیاری از زوجها نمیدانند
رابطهها معمولاً به این دلیل تکراری نمیشوند که عشق از بین رفته است.
آنها زمانی تکراری میشوند که دو نفر دیگر رشدهای یکدیگر را دنبال نمیکنند.
وقتی کنجکاوی میمیرد.
وقتی سوالها تمام میشوند.
وقتی تصور میکنیم شریک زندگیمان را کاملاً میشناسیم.
در حالی که انسانی که امروز کنار ما زندگی میکند، شاید با فردی که ده سال پیش با او ازدواج کردیم تفاوتهای زیادی داشته باشد.
Why Do We Think We Fully Know Our Partner? The Hidden Danger of Familiarity in Long-Term Relationships
یکی از بزرگترین اشتباهات در روابط بلندمدت این است که فکر کنیم کار شناختن تمام شده است.
اما عشق سالم، یک پروژه پایانیافته نیست.
یک فرآیند کشف مداوم است.
شاید راز زنده ماندن بسیاری از روابط موفق همین باشد:
آنها هنوز بعد از سالها، با کنجکاوی به یکدیگر نگاه میکنند.
گویی هر روز بخشی تازه از انسان مقابل خود را کشف میکنند.
و همین کشف مداوم است که رابطه را از تکرار نجات میدهد
