گاهی در جلسات زوج درمانی، زوجی روبهروی من مینشینند که نه خیانتی در رابطهشان اتفاق افتاده، نه دعواهای شدید دارند و نه تصمیم به جدایی گرفتهاند.
اما هر دو یک جمله مشترک میگویند:
«خانم دکتر… نمیدانیم چه شده، فقط احساس میکنیم همه چیز تکراری شده است.»
این جمله شاید در ظاهر ساده باشد، اما پشت آن یکی از مهمترین بحرانهای روابط عاطفی پنهان شده است.
بحرانی که بسیاری از زوجها سالها با آن زندگی میکنند بدون اینکه متوجه شوند دقیقا چه اتفاقی در حال رخ دادن است.
Why Do Relationships Become Repetitive? When Love Exists but Curiosity, Intimacy and Connection Fade Away
آیا تکراری شدن رابطه یعنی عشق از بین رفته است؟
بسیاری از افراد وقتی احساس یکنواختی میکنند، فورا به این نتیجه میرسند که عشق تمام شده است.
اما در اغلب موارد چنین نیست.
در واقع چیزی که از بین رفته، عشق نیست.
بلکه ارتباط زنده میان دو نفر است.
عشق مانند یک گیاه است.
اگر مدتی به آن آب ندهید، فورا نمیمیرد.
اما شادابی، طراوت و رشدش متوقف میشود.
رابطه نیز دقیقا همینگونه است.
داستان زوجی که همه چیز داشتند اما خوشحال نبودند
چند سال پیش زوجی برای مشاوره مراجعه کردند.
خانه خوبی داشتند.
از نظر مالی شرایط مناسبی داشتند.
فرزند سالم داشتند.
دعواهای شدیدی هم نداشتند.
اما زن جملهای گفت که هنوز در ذهنم مانده است:
«احساس میکنم با یک همخانه زندگی میکنم، نه با همسرم.»
وقتی بیشتر صحبت کردیم متوجه شدیم حدود پنج سال بود که گفتگوهای عمیق میان آنها از بین رفته بود.
صحبتهای روزانه آنها فقط درباره:
- خرید
- مدرسه بچهها
- هزینهها
- برنامههای کاری
بود.
آنها کنار هم زندگی میکردند اما دیگر در زندگی یکدیگر حضور نداشتند.
اولین دلیل تکراری شدن رابطه: از بین رفتن گفتگوهای عمیق
یکی از مهمترین چیزهایی که روانشناس هنگام بررسی یک رابطه به آن توجه میکند، کیفیت گفتگوهاست.
بسیاری از زوجها هر روز ساعتها با هم حرف میزنند.
اما در واقع هیچ گفتگوی عمیقی ندارند.
تفاوت زیادی وجود دارد بین:
«نان خریدی؟»
و
«این روزها چه چیزی ذهنت را مشغول کرده؟»
بین:
«قبض پرداخت شد؟»
و
«این روزها بیشتر از همه از چه چیزی میترسی؟»
رابطه زمانی زنده میماند که دو نفر همچنان در حال کشف دنیای درونی یکدیگر باشند.
دومین دلیل: توهم شناخت کامل
یکی از خطرناکترین جملههایی که در رابطه شکل میگیرد این است:
«من او را کامل میشناسم.»
واقعیت این است که هیچ انسانی کاملا شناخته نمیشود.
انسانها هر سال تغییر میکنند.
با تجربهها، شکستها، موفقیتها، فرزندآوری، بیماریها، فشارهای مالی و رشد شخصی تغییر میکنند.
اما بعضی زوجها سالها پیش تصویری از هم ساختهاند و همچنان با همان تصویر زندگی میکنند.
در نتیجه کنجکاوی از بین میرود.
و وقتی کنجکاوی از بین برود، رابطه کمکم وارد حالت تکرار میشود.
سومین دلیل: توقف رشد فردی
گاهی مشکل رابطه نیست.
مشکل این است که هیچکدام از دو نفر رشد نمیکنند.
تصور کنید هر روز یک فیلم تکراری ببینید.
بعد از مدتی خسته میشوید.
بعضی روابط نیز به همین شکل عمل میکنند.
وقتی دو نفر:
- کتاب نمیخوانند
- مهارت جدید یاد نمیگیرند
- تجربه جدید ندارند
- اهداف تازه تعریف نمیکنند
رابطه نیز مواد اولیهای برای رشد پیدا نمیکند.
چهارمین دلیل: روزمرگی
یکی از رایجترین دلایل تکراری شدن زندگی مشترک، روزمرگی است.
زندگی به مرور تبدیل میشود به:
بیدار شدن…
کار کردن…
رسیدگی به مسئولیتها…
خوابیدن…
و تکرار دوباره همین چرخه.
در چنین شرایطی مغز به مرور هیجان رابطه را کمتر احساس میکند.
نه به این دلیل که عشق از بین رفته.
بلکه به این دلیل که هیچ تجربه جدیدی وارد رابطه نشده است.
پنجمین دلیل: فراموش شدن صمیمیت عاطفی
صمیمیت فقط رابطه جنسی نیست.
صمیمیت یعنی:
- دیده شدن
- شنیده شدن
- فهمیده شدن
- امنیت داشتن
بسیاری از زوجها از نظر فیزیکی کنار هم هستند اما از نظر عاطفی کیلومترها از یکدیگر فاصله دارند.
وقتی صمیمیت عاطفی کم میشود، رابطه کمکم شبیه همکاری برای اداره زندگی میشود.
نه یک رابطه عاشقانه.
ششمین دلیل: حل نشدن دلخوریها
بعضی دلخوریها فراموش نمیشوند.
فقط دفن میشوند.
و هر بار در قالب یک موضوع جدید دوباره ظاهر میشوند.
در جلسات زوج درمانی بارها دیدهام که دعوای امروز درباره موضوع امروز نیست.
بلکه درباره زخمی است که شاید پنج سال پیش ایجاد شده و هیچوقت ترمیم نشده است.
هفتمین دلیل: توقف خاطرهسازی مشترک
یکی از سوالاتی که در جلسات از زوجها میپرسم این است:
«آخرین خاطره جدیدی که با هم ساختید چه زمانی بوده؟»
بعضیها چند دقیقه فکر میکنند.
رابطه برای زنده ماندن به خاطرات جدید نیاز دارد.
مغز انسان از تجربههای تازه انرژی میگیرد.
گاهی یک سفر کوتاه.
گاهی یک کلاس مشترک.
گاهی یک پیادهروی متفاوت.
گاهی حتی یک گفتگوی متفاوت.
روانشناس برای ارزیابی تکراری شدن رابطه چه مواردی را بررسی میکند؟
اگر بخواهم چکلیست حرفهای زوج درمانی را ساده کنم، معمولا این موارد بررسی میشوند:
گفتگو
□ آیا هنوز درباره احساسات حرف میزنید؟
□ آیا هنوز درباره رویاها صحبت میکنید؟
□ آیا میتوانید بدون دعوا اختلاف را مطرح کنید؟
صمیمیت
□ احساس دیده شدن دارید؟
□ احساس شنیده شدن دارید؟
□ احساس درک شدن دارید؟
رشد
□ آیا در حال رشد فردی هستید؟
□ آیا اهداف جدید دارید؟
□ آیا هنوز برای آینده هیجان دارید؟
هیجان
□ آیا تجربه جدید مشترک دارید؟
□ آیا خاطره جدید میسازید؟
□ آیا هنوز زمانی را فقط برای دو نفره بودن اختصاص میدهید؟
امنیت عاطفی
□ آیا میتوانید آسیبپذیر باشید؟
□ آیا از قضاوت شدن نمیترسید؟
□ آیا میتوانید نیازهای خود را بیان کنید؟
نقش زوج درمانی در تازهسازی رابطه
بسیاری از افراد تصور میکنند زوج درمانی فقط برای زمانی است که رابطه در آستانه طلاق قرار دارد.
اما یکی از مهمترین کاربردهای زوج درمانی، جلوگیری از فرسوده شدن رابطه است.
در جلسات زوج درمانی، ما تلاش میکنیم:
- چرخههای تکراری را پیدا کنیم
- گفتگوهای عمیق را بازگردانیم
- امنیت عاطفی را افزایش دهیم
- صمیمیت را احیا کنیم
- و به زوج کمک کنیم دوباره یکدیگر را کشف کنند
رابطهها معمولا به خاطر کمبود عشق تکراری نمیشوند.
آنها زمانی تکراری میشوند که رشد متوقف شود.
وقتی کنجکاوی از بین برود.
وقتی گفتگوهای عمیق خاموش شوند.
وقتی دو نفر فقط در کنار هم زندگی کنند، اما دیگر در زندگی یکدیگر حضور نداشته باشند.
خبر خوب این است که در بسیاری از موارد، تکراری شدن رابطه پایان آن نیست.
بلکه یک هشدار است.
هشداری که میگوید زمان آن رسیده دوباره یکدیگر را ببینید، بشنوید، کشف کنید و رابطه را از حالت خودکار خارج کنید.
زیرا رابطه سالم، رابطهای نیست که هیچ تغییری نکند.
رابطه سالم، رابطهای است که همراه با رشد دو انسان، دائما در حال تازه شدن باشد
خلاقیت رو چاشنی زندگی باید کرد تازه سازی هرچیزی حالو هوای ادمارو تغییر میده از شکل ظاهری خود آدم تا هرچیزی که باعث بشه دو طرف به هیجان و میل به کنجکاویشون تحریک بشه