گاهی مراجعان در همان دقایق اول جلسه به من میگویند:
«خانم دکتر، ما هر هفته سر یک موضوع مشابه دعوا میکنیم.»
جالب اینجاست که وقتی بیشتر صحبت میکنیم، متوجه میشویم موضوع دعواها ظاهرا متفاوت است.
یک بار درباره پول.
یک بار درباره خانواده.
یک بار درباره فرزند.
یک بار درباره گوشی موبایل.
اما در واقع همه آنها یک دعوا هستند که فقط لباسهای مختلف پوشیدهاند.
این یکی از مهمترین موضوعاتی است که در جلسات مشاوره و زوج درمانی با آن روبهرو میشویم.
چرا دعواهای تکراری در زندگی مشترک اتفاق میافتند؟
بسیاری از افراد تصور میکنند مشکل از موضوع دعواست.
اما اغلب مشکل اصلی، موضوع نیست.
مشکل چرخهای است که میان دو نفر شکل گرفته است.
مثلا:
زن احساس میکند شنیده نمیشود.
اعتراض میکند.
مرد احساس میکند مورد حمله قرار گرفته است.
عقبنشینی میکند.
زن بیشتر اعتراض میکند.
مرد بیشتر فاصله میگیرد.
و این چرخه بارها تکرار میشود.
در ظاهر دعوا درباره موضوعات مختلف است.
اما در واقع هر دو نفر در یک الگوی ثابت گرفتار شدهاند.
داستان زوجی که پنج سال یک دعوا را تکرار میکردند
چند سال پیش زوجی به جلسه مراجعه کردند.
زن میگفت:
«شوهرم هیچ وقت به حرفهای من گوش نمیدهد.»
مرد میگفت:
«همسرم از هیچ چیز راضی نیست.»
وقتی جلسات جلوتر رفت، متوجه شدیم آنها پنج سال بود که یک دعوا را تکرار میکردند.
زن میخواست احساس کند برای همسرش مهم است.
مرد میخواست احساس کند پذیرفته میشود.
اما هیچکدام نیاز واقعی خود را بیان نمیکردند.
یکی انتقاد میکرد.
دیگری دفاع میکرد.
و رابطه در همان نقطه گیر کرده بود.
چرا بعضی زوجها همیشه سر یک موضوع دعوا میکنند؟
یکی از رایجترین سوالات در مشاوره زوج درمانی این است:
«چرا هر بار سر یک موضوع مشابه دعوا میکنیم؟»
پاسخ این است که معمولا یک نیاز عاطفی حل نشده در زیر دعوا وجود دارد.
مثلا:
- نیاز به توجه
- نیاز به امنیت
- نیاز به احترام
- نیاز به درک شدن
- نیاز به صمیمیت
- نیاز به استقلال
تا زمانی که این نیاز دیده نشود، دعوا به شکلهای مختلف تکرار میشود.
چرا بعد از هر دعوا دوباره همان اتفاق تکرار میشود؟
چون بیشتر زوجها فقط روی خاموش کردن آتش تمرکز میکنند.
نه پیدا کردن منبع آتش.
بعد از دعوا آشتی میکنند.
اما علت اصلی را حل نمیکنند.
به همین دلیل دوباره همان الگو فعال میشود.
این دقیقا یکی از موضوعاتی است که در زوج درمانی روی آن کار میشود.
نقش احساسات پنهان در دعواهای تکراری
در بسیاری از موارد، آنچه دیده میشود خشم است.
اما آنچه پنهان شده چیز دیگری است.
پشت خشم ممکن است:
- ترس از طرد شدن
- احساس تنهایی
- ناامیدی
- احساس بیارزشی
- ترس از دست دادن رابطه
قرار داشته باشد.
برای مثال:
پشت جمله:
«تو هیچ وقت وقت برای من نداری.»
ممکن است این احساس وجود داشته باشد:
«دلم برای نزدیکی با تو تنگ شده است.»
چرا بعضی مردان سکوت میکنند؟
در بسیاری از روابط، مردها هنگام تعارض عقبنشینی میکنند.
نه لزوما چون بیتفاوت هستند.
بلکه چون احساس میکنند هرچه بگویند اوضاع بدتر میشود.
به مرور سکوت میکنند.
و همین سکوت باعث میشود شریک عاطفی احساس نادیده گرفته شدن کند.
در نتیجه دعوا شدیدتر میشود.
چرا بعضی زنان بیشتر اعتراض میکنند؟
در بسیاری از موارد، اعتراض تلاشی برای نزدیک شدن است.
اما چون به شکل انتقاد یا گلایه بیان میشود، طرف مقابل آن را حمله تلقی میکند.
و همین مسئله چرخه تعارض را فعال میکند.
چگونه دعواهای تکراری را متوقف کنیم؟
1. موضوع واقعی دعوا را پیدا کنید
از خود بپرسید:
من واقعا بابت چه چیزی ناراحتم؟
موضوع ظاهری چیست؟
و نیاز پنهان چیست؟
2. به جای انتقاد، احساس خود را بیان کنید
به جای:
«تو هیچ وقت به من توجه نمیکنی.»
بگویید:
«این روزها احساس تنهایی میکنم.»
3. هنگام عصبانیت تصمیم نگیرید
بسیاری از جملات آسیبزننده در اوج هیجان گفته میشوند.
قبل از پاسخ دادن، چند دقیقه مکث کنید.
4. به جای دفاع کردن، کنجکاو شوید
گاهی فقط پرسیدن یک سوال میتواند مسیر دعوا را تغییر دهد:
«الان دقیقا چه چیزی تو را ناراحت کرده؟»
5. چرخه رابطه را ببینید
به جای تمرکز بر اینکه حق با چه کسی است، ببینید چه الگویی بین شما شکل گرفته است.
نقش زوج درمانی در توقف دعواهای تکراری
بسیاری از زوجها زمانی به مشاوره مراجعه میکنند که تصور میکنند دیگر راهی باقی نمانده است.
اما در جلسات زوج درمانی اغلب متوجه میشوند:
مشکل اصلی دشمنی نیست.
بلکه سوءبرداشتهای تکرارشونده است.
یکی از مهمترین مزایای زوج درمانی این است که به زوج کمک میکند چرخههای مخرب را ببینند و الگوهای جدیدی برای ارتباط ایجاد کنند.
چه زمانی باید برای دعواهای مداوم از زوج درمانی کمک بگیریم؟
اگر موارد زیر وجود دارد:
- دعواهای تکراری زن و شوهر
- قهرهای طولانی
- احساس شنیده نشدن
- فاصله عاطفی
- خشم مزمن
- ناامیدی از تغییر
- تهدید به جدایی
- تکرار یک اختلاف مشابه
بهتر است پیش از عمیقتر شدن آسیبها از زوج درمانی کمک گرفته شود.
بسیاری از زوجها تصور میکنند مشکل رابطه آنها مجموعهای از موضوعات مختلف است؛ یک روز پول، روز دیگر خانواده، فرزند، کار یا مسائل روزمره.
اما وقتی عمیقتر به رابطه نگاه میکنیم، اغلب متوجه میشویم که پشت همه این اختلافها یک چرخه تکراری پنهان شده است؛ چرخهای که شاید سالهاست ادامه دارد و هر بار فقط با یک موضوع یا بهانه جدید خودش را نشان میدهد.
خبر خوب این است که این چرخهها معمولا قابل تغییر هستند.
در بسیاری از موارد، مشکل اصلی خودِ رابطه نیست؛ بلکه الگوهای ارتباطیای است که به مرور زمان میان دو نفر شکل گرفتهاند.
به همین دلیل همیشه لازم نیست شریک زندگی خود را تغییر دهید. گاهی تغییر در شیوه گفتگو، نحوه بیان احساسات، درک نیازهای عاطفی یکدیگر و یادگیری مهارتهای ارتباطی میتواند مسیر رابطه را کاملا متفاوت کند.
اینجاست که آگاهی، خودشناسی، مهارتهای ارتباطی و در برخی موارد بهرهگیری از زوج درمانی میتواند به زوجها کمک کند تا از چرخههای فرسایشی خارج شوند و دوباره احساس امنیت، صمیمیت و آرامش را در رابطه تجربه کنند.
How Can We Stop Repeating the Same Arguments? Understanding the Hidden Cycle Behind Relationship Conflicts
